Yapay zekâya yönelik dev yatırımlar ve teknoloji şirketlerinin yükselen değerlemeleri ekonomistler arasında yeni bir tartışmayı beraberinde getiriyor.
Nobel Ekonomi Ödülü sahibi Joseph Stiglitz, Financial Times için kaleme aldığı makalede bugün bir yapay zekâ balonu bulunduğunu düşünmek için güçlü nedenler olduğunu savundu.
Yüksek kâr beklentileri gerçekleşmeyebilir
Stiglitz’e göre yatırımcıların yapay zekâdan beklediği getirilerin gerçekleşebilmesi için üç önemli koşulun aynı anda sağlanması gerekiyor.
Sektörde rekabetin kârları eritmemesi, teknolojinin yeterince hızlı yaygınlaşması ve makroekonominin bu büyük dönüşümü kaldırabilecek şekilde yönetilmesi gerekiyor.
Ancak rekabetin şimdiden fiyatları aşağı çekmeye başladığına dikkat çeken Stiglitz, özellikle veri merkezleri için yapılan yüksek başlangıç yatırımlarının bu durumda şirketler üzerinde baskı yaratabileceğini belirtiyor.
Veri merkezlerine fazla yatırım yapılmış olabilir
Stiglitz’in dikkat çektiği noktalardan biri de yapay zekâ altyapısı için yapılan dev yatırımlar.
Balonun patlaması halinde toplumun veri merkezlerine gereğinden fazla yatırım yaptığının ortaya çıkabileceğini belirten ekonomist, böyle bir senaryoda çok sayıda yatırımcının ciddi miktarda para kaybedebileceğini öngörüyor.
Ancak Stiglitz, yapay zekânın kendisini geçici bir teknoloji olarak görmüyor. Balon sona erse bile geride güçlü yapay zekâ araçlarının yanı sıra veri merkezleri ve bunların çalışmasını sağlayacak elektrik üretim kapasitesinin kalacağına dikkat çekiyor.
Bir tarafta trilyonerler, diğer tarafta işsizlik
Stiglitz’in uyarısının ikinci ayağını ise yapay zekânın toplumsal sonuçları oluşturuyor.
Yapay zekânın sağlayacağı üretkenlik artışının toplumun tamamına yayılmaması halinde kitlesel iş kayıplarının ve daha yüksek gelir eşitsizliğinin ortaya çıkabileceğini savunuyor.
Ekonomist, kötü yönetilen bir dönüşümün bir tarafta birkaç trilyonerin, diğer tarafta ise geçimini sağlamakta zorlanan geniş kitlelerin bulunduğu iki parçalı bir ekonomi yaratabileceği görüşünde.
Stiglitz’den üç maddelik AI reçetesi
Stiglitz, çözüm için “ilerici yapay zekâ gündemi” adını verdiği bir yaklaşım öneriyor. Bunun temelini yapay zekâ sektöründe güçlü rekabetin korunması, şirketlerin etkili biçimde düzenlenmesi ve teknolojinin yarattığı ekonomik kazancın daha geniş kesimlere aktarılması oluşturuyor.
Stiglitz’e göre yapay zekâ doğru yönetildiğinde üretkenliği ve toplumsal refahı önemli ölçüde artırabilecek bir teknoloji. Asıl risk, bu yeni servetin kimlerin elinde toplanacağı ve teknolojik dönüşümün maliyetini kimlerin üstleneceği.
Kaynak: Joseph Stiglitz / Financial Times, 12 Eylül 2026
