Türkiye, GPS benzeri yabancı sistemlere bağımlılığı azaltmak amacıyla 100’den fazla uydudan oluşacak Uluğ Bey Küresel Konumlama Sistemi üzerinde çalışıyor. Fergani Uzay tarafından geliştirilen sistemin beş yıl içinde tamamlanması ve Türkiye’nin yanı sıra dost ve ortak ülkelere de konumlama ve zamanlama hizmeti sunması hedefleniyor.
Türkiye’nin uzay teknolojilerindeki yeni hedeflerinden biri, küresel ölçekte çalışabilecek bağımsız bir konumlama sistemi kurmak.
Fergani Uzay’ın geliştirdiği Uluğ Bey Küresel Konumlama Sistemi, alçak Dünya yörüngesinde görev yapacak 100’den fazla küçük uydunun birlikte çalışmasına dayanacak.
Şirketin resmi açıklamasına göre sistem tamamlandığında yabancı GNSS altyapılarından bağımsız çalışabilen milli bir konumlama ve zamanlama ağı oluşturulacak.
Hedef beş yılda 100’den fazla uydu
Fergani’nin planına göre takım uydu ağının beş yıl içinde 100’ün üzerinde uyduya ulaşması hedefleniyor.
Yaklaşık 100 kilogram sınıfındaki mikro uyduların 500–600 kilometre irtifada görev yapması planlanıyor. Uydular yalnızca konumlama için değil; haberleşme, denizcilik, havacılık, Nesnelerin İnterneti, meteoroloji ve lojistik gibi farklı alanlarda da kullanılabilecek.
Sistem Ku, Ka, S ve L bantlarında çalışacak şekilde geliştiriliyor. Uyduların yörüngedeki hareketlerini takip edecek ve haberleşmelerini sağlayacak yer altyapısının da Fergani tarafından kurulması planlanıyor.
Üç uydu şimdiden yörüngede
Fergani’nin geliştirme sürecindeki ilk mikro uydusu FGN-100-d1, 14 Ocak 2025’te uzaya gönderildi.
İkinci uydu FGN-100-d2, 2 Kasım 2025’te; üçüncü uydu FGN-100-d3 ise 30 Mart 2026’da yörüngeye yerleşti.
FGN-100-d3, yaklaşık 500–520 kilometre yükseklikteki hedef yörüngesinde görev yapıyor.
Bu uydular, gelecekte kurulması hedeflenen geniş takım uydu mimarisi için geliştirilen teknolojilerin uzay ortamında denenmesine de olanak sağlıyor.
GPS’e alternatif milli altyapı
Bugün küresel uydu konumlama sistemlerinde ABD’nin GPS’i, Rusya’nın GLONASS’ı, Çin’in BeiDou sistemi ve Avrupa Birliği’nin Galileo ağı öne çıkıyor.
Fergani, Uluğ Bey sisteminin hayata geçirilmesiyle Türkiye’nin kendi küresel konumlama sistemini geliştiren ülkeler arasına girmesini hedefliyor.
Bu altyapının önemi yalnızca cep telefonlarında kullanılan navigasyon hizmetleriyle sınırlı değil. Hassas zamanlama ve konum verileri telekomünikasyon şebekelerinden finans sistemlerine, ulaştırmadan savunma teknolojilerine kadar çok geniş bir alanda kritik rol oynuyor.
GÖKBAĞI ile aynı proje değil
Antalya’da devam eden IAC 2026’da tanıtılan ASELSAN’ın GÖKBAĞI projesi de alçak yörüngede geniş bir uydu ağı kurulmasını öngörüyor. Ancak iki proje farklı amaçlara odaklanıyor.
GÖKBAĞI ağı ağırlıklı olarak yeni nesil uydu haberleşmesi için geliştirilirken, Fergani’nin Uluğ Bey projesinin temel hedefi bağımsız konumlama ve zamanlama altyapısı oluşturmak.
5–9 Ekim tarihlerinde Antalya’da gerçekleştirilen 77. Uluslararası Uzay Kongresi de Türkiye’nin uydu, haberleşme, navigasyon ve uzaya erişim alanındaki projelerinin uluslararası vitrini haline geldi.
