Yapay zeka, işletmelerin çalışma biçimlerini değiştiriyor, ancak uygulama ile somut iş değeri arasında bir boşluk var.
Yapay Zeka Yolculuğunda Zorluklar
Sadece %6 ila %10 oranında işletme, yapay zekayı etkili bir şekilde kullanıyor. SAP’nin kurumsal mimarlarından Harish Parmar, bu durumu Reltio etkinliğinde “Yapay Zeka Çağında Veri: Noktaları Bağlamak” başlığı altında açıkladı. Parmar, yaklaşık %90’lık bir kesimin yapay zeka yolculuğuna başladığını ancak bir kısmının etkili sonuçlar elde edemediğini belirtti.
Etkisizlik, yapay zeka yeteneklerinin eksikliğinden değil; işletmelerin teknolojileri veri, süreçler ve iş bağlamıyla birleştirmede zorlanmasından kaynaklanıyor. Parmar, “Yapay zekanın bir bağlam sorunu yok, ancak işletmelerin temsil sorunları var” dedi.
Yapay Zeka Hedeflerinin Gerisinde Kalma Nedenleri
Parmar, işletmelerin yapay zekanın potansiyelinden yararlanmasını engelleyen dört ana engeli sıraladı: kötü veri kalitesi, eksik iş bağlamı, yetersiz yönetişim ve mimari borç. Özellikle veri kalitesi, yapay zeka projelerinin %80’inin veri hazırlığına harcandığını ortaya koyuyor. Ancak temiz veri, tek başına yeterli değil; yapay zekanın bilgilerin iş operasyonlarıyla nasıl ilişkili olduğunu anlaması gerekiyor.
Yönetişim de önemli bir zorluk oluşturuyor. Tüketici odaklı yapay zeka araçlarının aksine, kurumsal yapay zekanın belirlenmiş güvenlik, yetkilendirme ve uyum gereklilikleri içinde çalışması gerekiyor. Örneğin, bir yapay zeka asistanı, birisi sorduğu için gizli çalışan maaş bilgilerini ifşa etmemelidir.
Akıllı İşletmelere Geçiş
Parmar, teknolojik evrimi, yerel altyapılardan bulut bilişim ve yapay zeka platformlarına kadar geniş bir yelpazede ele aldı. Veri de benzer bir dönüşüm geçirdi; başlangıçta işlemleri kaydetmek için kullanılırken, şimdi raporlama ve iş zekası için temel oluşturuyor. Büyük veri, makine öğrenimi ve büyük dil modelleri, verinin potansiyelini artırdı.
Geleneksel kurumsal mimariler genellikle uygulamalar, veriler ve kullanıcı deneyimleri gibi üç katmanı birbirine bağlarken, yapay zeka bağlamı da ek bir bileşen olarak ortaya çıkıyor. Parmar, “Bağlam, yapay zekanın verinin ne hakkında olduğunu anlamasını sağlıyor, çünkü bağlam olmadan verinin anlamını çıkaramayız” şeklinde belirtti.
Yapay Zeka İçin Beş Bağlam Katmanı
Parmar, yapay zekaya hazır ortamlar oluştururken dikkate alınması gereken beş katmanı açıkladı. İlk katman, verinin nasıl organize edildiğini ve ilişkili olduğunu belirleyen veri bağlamıdır. İkinci katman, uygulamalar ve iş sistemleri arasındaki bilgiyi bağlayan anlamsal ve bilgi bağlamıdır.
Üçüncü katman, mimari ve yönetişim bağlamıdır; bu katman, yapay zeka ajanlarının kurumsal sistemlerle nasıl etkileşime girdiğini ele alır. Dördüncü katman, süreç ve öngörü bağlamıdır; bu, yapay zekanın iş aktiviteleriyle bağlantısını kurar. Son olarak, şirket spesifik bağlam, organizasyonel politikaları ve iş kurallarını içerir.
Yapay Zeka Ajanları ve Ölçeklenebilirlik
Parmar, işletmelerin özel yapay zeka uygulamaları geliştirmesi gerektiğini vurguladı. Kurumsal yapılar, özel yapay zeka ajanlarını bağımsız ürünler olarak ele almalı ve standart protokoller aracılığıyla iletişim kurabilmelidir.
Bu yaklaşım, daha sürdürülebilir bir çözüm mimarisi oluşturur. Esneklik ve yeniden kullanılabilirlik öncelikli hale getirilmelidir. SAP müşterileri, SAP ECC’den SAP S/4HANA’ya geçerken özel yapay zeka uygulamalarının çalışmaya devam edip etmeyeceğini düşünmelidir.
Yönetişim ve Sorumluluk
Yapay zeka ajanları daha otonom hale geldikçe, yönetişim kurumsal mimariye doğrudan entegre edilmelidir. Parmar, “Yönetişim sonradan düşünülmemeli” diyerek, hangi ajanların hangi sistemlere eriştiği gibi mekanizmaların belgelenmesi gerektiğini belirtti.
Yapay zeka ajanları, yeni işe alınan stajyerler gibi olmalıdır; organizasyonun politikalarını ve etik beklentilerini öğrenmelidirler. İnsan, her zaman sorumludur ve bu, tartışmaya kapalıdır.” dedi Parmar. Yapay zeka ajanları bağımsız kararlar aldığında bile, insanların sorumluluk taşımaya devam etmesi gerektiğini vurguladı.
Kurum İçi Mimari Değişim
Yapay zeka, kurumsal mimarların gereksinim duyduğu becerileri de dönüştürüyor. Teknik uzmanlık önemli kalmaya devam ederken, eğitim ve hikaye anlatımı da aynı derecede önemli hale geliyor. Mimarlar, iş kullanıcılarının yapay zekayı anlamalarına yardımcı olmalı ve yeni yeteneklerin devreye alınmadan önce neler gerektiğini açıklamalıdır.
Teknolojik değişim hızı, daha fazla deneme ve uyum sağlama gerektiriyor. Kuruluşlar, yeni yetenekleri değerlendirirken uzun vadeli teknolojik varsayımlara güvenmek yerine sürekli olarak ortaya çıkan yetenekleri yeniden gözden geçirmelidir.
Bu temeller bir araya geldiğinde, kuruluşlar yapay zeka yatırımlarını iş sonuçlarına dönüştürmede daha etkili olabilirler. Bu, insanların gereksinimini ortadan kaldırmaz; aksine, sorumluluklarını yargı, denetim ve daha yüksek değerli işlere yükseltir.
Parmar, “Biz Bu Otonom İşletmenin Kaptanlarıyız” diyerek, bu yeni dönemin sorumluluğunu vurguladı.



