İngiltere’nin 2026 bütçesinde girişimcilik, inovasyon ve büyümeyi desteklemeyi amaçlayan çok sayıda vergi ve finansman adımı duyuruldu.
Girişimcilik ve yatırım için yeni çerçeve
John Healey, ilk bütçe konuşmasında işletmelere geleceğe dönük yatırım ve büyüme için “nefes alma alanı” sunulduğunu söyledi. Chancellor, şirketlere ek vergi yükü bindirmekten kaçınmaya çalıştıklarını, önceliğin istikrar olduğunu vurguladı.
Bütçede girişimcilik ve yatırımı destekleyen önlemlerin yanı sıra inovasyon ve AI için hedefli adımlar yer aldı. Treasury ayrıca 2026 için “Entrepreneurship in the UK: Start, Scale, Stay” başlıklı ayrı bir prospectus yayımladı. Belgede kurucular, çalışanlar ve yatırımcılar için öngörülen adımlar sıralandı.
Founders’ Relief ve sermaye kazancı vergisi
En dikkat çekici düzenlemelerden biri yeni Founders’ Relief oldu. Bu sistem, önceki Entrepreneurs’ Relief düzeninin üzerine inşa ediliyor ve Nisan 2027’den itibaren ömür boyu £10 million’a kadar olan kazançlar için %10 Capital Gains Tax oranı sunuyor.
Düzenleme, uygun kurucular ile yenilikçi ve yüksek büyüme potansiyeli taşıyan şirketlerdeki erken yatırımcıları kapsayacak. Ancak koşullar, Business Asset Disposal Relief BADR ve Entrepreneurs’ Relief’e göre daha sıkı olacak. Başvuru için önemli Ar-Ge harcamasına dair kanıt ile birkaç yıl boyunca istikrarlı çalışan sayısı ve ciro gerekecek.
Capital Gains Tax oranında ise değişiklik yapılmadı. Mevcut oran %24’te kalacak. Yeni Founders’ Relief kapsamına girenler için oran %10 olacak. Mevcut şirketler için BADR yürürlükte kalırken, bu düzenlemenin ömür boyu limiti £500,000’a indirildi. Ayrıca şartlara ilişkin teknik bir istişare yapılacağı bildirildi.
EIS, VCT ve çalışan hisseleri
Bütçe, EIS ve VCT sistemlerinde de değişiklikler içeriyor. Düzenlemeler, advance assurance sürecinde tespit edilen sorunları çözmeyi ve SEIS, EIS ile VCT yatırımlarının aynı gün tamamlanabilmesini amaçlıyor. Ayrıca FCA’nın paydaşlarla birlikte çalışarak şemalar arasında şeffaflık ve karşılaştırılabilirliği artıracağı belirtildi.
Enterprise Management Incentives 2 kapsamında bireysel opsiyon limiti Nisan 2027’den itibaren £60,000’den £120,000’e çıkarılacak. EMI ile EMI2 limitleri arasındaki etkileşimin kaldırılmasıyla çalışanların toplamda £370,000’e kadar vergi avantajlı opsiyon alabilmesinin önü açılacak. Hükümet bunu, büyüyen şirketlerin ihtiyaç duyduğu yetenekleri çekmesine yardımcı olacak yeni bir teşvik olarak tanımladı.
British Business Bank ve National Wealth Fund için ek kaynak
Budget kapsamında British Business Bank için ek £5bn ayrıldı ve kurumun toplam sermayesi £30.6bn’e çıktı. Bu kaynakla daha fazla özkaynak fonunun desteklenmesi ve yeni bir Venture Debt ürününün devreye alınması planlanıyor. Venture debt, şirketin hisselerinden pay vermeden finansman sağlamaya yönelik bir araç olarak tanımlanıyor.
National Wealth Fund ise ek £15.4bn alacak. Bunun içinde Energy Wealth Fund için £2bn peşin ödeme de bulunuyor. Böylece fonun yatırım hızını koruyabilmesi hedefleniyor.
Hükümet ayrıca kadın liderliğindeki işletmeler ve kadın liderliğindeki fonlar için British Business Bank üzerinden £200m ek taahhüt açıkladı. Buna ek olarak kadın kurucuları desteklemek için yeni bir Scale-up programme başlatılacak.
Bölgesel büyüme, ihracat ve yetenek çekme hedefi
Yerel yönetimlere ve belediye başkanlıklarına da yeni yetkiler için kaynak aktarılıyor. Bu kapsamda £150m’lik finansman artışı, £1.5bn’lik borçlanma imkânı ve yerel öncelikler için kullanılacak yeni £285m Good Growth Fund duyuruldu.
İhracat tarafında UK Export Finance desteğinin genişletileceği, kamu alımları politikasında değişiklikler yapılarak küçük işletmelerin erişiminin artırılacağı açıklandı. Yeni UK supplier status uygulaması da bu çerçevenin parçası olacak. Ayrıca Innovation Marketplace’in Spring 2027’de devreye girmesi planlanıyor.
Nitelikli iş gücünü çekmek için High Potential Individual visa kapsamı da genişletilecek. Düzenlemeyle, dünyanın en iyi 150 kurumu arasındaki niteliklere sahip başvuru sahipleri kapsama alınacak ve kota buna paralel yükseltilecek. Graduate visa ise yüksek uyumlu üniversitelerden mezun olanlar için iki yıl olarak uzatılacak.
AI, Ar-Ge ve yeni teknoloji yatırımları
Bütçede inovasyon ve AI için de büyük kaynaklar yer aldı. Önümüzdeki 4 yıl boyunca stratejik öneme sahip Priority Innovation Clusters için £1bn ayrılacak. Ar-Ge vergi indirimi başvurularında kullanılan Claim Notification Form Nisan ayından itibaren kaldırılacak, Additional Information Form ise sadeleştirilecek.
UKRI için yeni Venture Doctorates scheme kapsamında £25m, araştırmadan ticarileştirmeye dönük proof-of-concept çalışmaları için ise £16m ayrıldı. Sovereign AI Fund’a ek £60m aktarılacak; bunun dışında erken aşama satın alma programına £80m ek kapasite sağlanacak.
AI Security Institute güçlendirilecek, siber ve biyogüvenlik yatırımları artırılacak. Ayrıca £165m’lik National AI Biosecurity Initiative içinde dünyanın ilk AI Biosecurity Lab’ı için £100 million yer alacak. Veri merkezleri için de yeni bir Data Centre Covenant ile şebeke bağlantılarının önceliklendirilmesi ya da stratejik tesislerde gerektiğinde kendi üretimlerinin devreye alınması öngörülüyor.
