Büyük teknoloji şirketlerinin yatırım harcamaları, yapay zeka (YZ) döneminde önemli ölçüde artış gösterdi.
Yatırım Harcamalarında Artış
“Hyperscaler” olarak adlandırılan büyük teknoloji firmaları, yapay zeka patlamasıyla birlikte finansal önceliklerini değiştirdi. Nakit varlıkları, toplam varlıklarına oranla azalma gösterirken, yatırım harcamalarına daha fazla yönelmeye başladılar. Özellikle Amazon.com ve Microsoft gibi büyük ABD teknoloji şirketleri, yapay zeka döneminde yatırımlarını önemli ölçüde artırdı.
Federal Reserve Bank of St. Louis tarafından yapılan yeni araştırmalara göre, bu firmaların bilanço yapılarında önemli değişiklikler gözlemlendi. 2024 yılından itibaren sermaye harcamaları, yatırım büyümesinin ana itici gücü haline geldi; araştırma ve geliştirme (Ar-Ge) harcamaları ise 2023 zirvesinden gerileyerek yüksek seviyelerde kalmaya devam etti.
Nakit Varlıklarındaki Düşüş
Hyperscaler’ların nakit varlıkları, toplam varlıklarına oranla belirgin bir düşüş yaşadı. 2018 yılında yaklaşık %33 olan nakit varlık oranı, 2022 sonunda %20’ye, 2026 başında ise %16’ya geriledi. Diğer halka açık şirketlerde ise bu oran yalnızca %14’ten %11’e düştü. Böylece iki grup arasındaki fark %19 puandan %5 puana azalmış oldu.
Düşüş, 2022 Kasımında ChatGPT’nin piyasaya sürülmesinden önce başlamıştı ve bu süreç devam etti. Ancak bu düşüş, nakit değerinin mutlak olarak azaldığı anlamına gelmiyor; çünkü varlık tabanı da büyüdü.
Sermaye ve Ar-Ge Harcamalarının Artışı
2018 öncesinde, hyperscaler’ların sermaye harcamaları toplam varlıklarının %4 ila %5’ini oluştururken, diğer firmalarda bu oran %3 ila %4 arasında kaldı. 2018 sonrasında bu fark açıldı; 2023 yılı itibarıyla hyperscaler’ların sermaye harcama oranı %9’a yükseldi. 2024’te geçici bir düşüş yaşanmasına rağmen, 2026 başında bu oran %13’e ulaştı. Diğer firmalar ise %3 civarında kaldı.
Hyperscaler’lar, Ar-Ge harcamalarında da daha yoğun bir şekilde yer aldı. 2018 öncesinde Ar-Ge harcamaları toplam varlıklarının %7’sini oluştururken, diğer firmalarda bu oran %4 civarındaydı. 2018 sonrası dönemde hyperscaler’ların Ar-Ge oranı 2023’te %11’e ulaştı. Ancak 2026 başında bu oran %9’a geriledi, yine de öncesi seviyelerinin üzerinde kaldı.
Yatırım Bileşiminin Değişimi
Yatırım bileşimi açısından, hyperscaler’ların sermaye harcamaları ve Ar-Ge harcamaları 2018 sonrası dönemde arttı. Ancak son dönemde bu iki harcama türü arasındaki ilişki değişti. Sermaye harcamaları 2024’ten itibaren belirgin bir artış gösterirken, Ar-Ge harcama oranı 2023 zirvesinden geriledi. Bu durumda, sermaye harcamaları son dönemdeki yatırım yoğunluğunun ana itici gücü oldu.
Sonuç ve Gelecek Beklentileri
Bu büyük teknoloji firmalarının nakit varlık oranı azalırken, yatırımlara daha fazla kaynak ayırdıkları görülüyor. Ar-Ge ve sermaye harcamalarının toplam oranı, 2018 başında %12,5 iken 2026 başında %22’ye yükseldi. Sermaye harcamalarının son dönemdeki artışta belirleyici olduğu ortaya çıkıyor. Bu durum, firmaların bu genişlemeyi nasıl finanse edeceği sorusunu gündeme getiriyor. Gelecek yazılarımızda, işletme nakit akışı, borçlanma ve hissedarlara yapılan ödemeleri inceleyeceğiz.



