Yapay zekâ, şirketlerde müşteri hizmetlerinden işe alıma, fiyatlamadan kredi değerlendirmesine ve pazarlamaya kadar giderek daha fazla iş sürecinin parçası haline geliyor. Teknolojinin şirket içindeki karar süreçlerinde daha fazla yetki kazanması ise yeni bir yönetim sorununu beraberinde getiriyor: Yapay zekâ destekli bir sistem yanlış karar verdiğinde sorumluluk kime ait olacak?
Dünya yazarı İzel Batu, “Algoritma karar veriyor, sorumluluk kimde?” başlıklı yazısında, şirketlerin yapay zekâ kullanımında yeni bir döneme girdiğine dikkat çekiyor. Batu’nun aktardığı araştırmalar, yapay zekâ yatırımlarının hızına karşılık şirketlerin yönetişim ve denetim altyapısının aynı hızda gelişmediğine işaret ediyor.
Yöneticilerin yüzde 78’i denetime hazır olduğundan emin değil
Grant Thornton’ın 950 üst düzey yöneticiyle gerçekleştirdiği 2026 AI Impact Survey araştırmasına göre yöneticilerin yüzde 78’i, şirketlerinin 90 gün içinde bağımsız bir yapay zekâ yönetişim denetiminden geçebileceğine güçlü biçimde güvenmiyor.
Araştırmaya göre yönetim kurullarının dörtte üçü büyük yapay zekâ yatırımlarını onaylamış durumda. Buna karşılık yüzde 48’i yapay zekâ yönetişimine ilişkin beklentileri henüz belirlemiş değil. Şirketlerin yüzde 46’sında ise yapay zekâ riski düzenli yönetim kurulu gözetiminin bir parçası haline gelmedi.
IBM’in 2 bin teknoloji yöneticisini kapsayan araştırmasında da yöneticilerin yüzde 70’i, teknolojinin şirket içinde BT ekiplerinin takip edebileceğinden daha hızlı devreye alındığını belirtiyor.
Yapay zekâ var, yönetişim programı yok
KPMG’nin 20 ülkeden 1.750’den fazla liderle gerçekleştirdiği araştırmada yöneticilerin yaklaşık dörtte üçü risk, güvenlik ve gizliliği önemli kaygılar arasında gösteriyor. Ancak bu başlıkları strateji ve teknoloji süreçlerine gerçekten entegre eden şirketlerin oranı yüzde 24 seviyesinde kalıyor.
BSI’ın Ağustos 2026’da yayımladığı araştırmaya göre de şirketlerin yalnızca yüzde 24’ünde bir yapay zekâ yönetişim programı bulunuyor. Yapay zekâ stratejisi, risk ve gözetim sorumluluklarının pek çok şirkette farklı birimlere dağılmış olması da hesap verebilirlik tartışmasını büyütüyor.
AB’de yeni şeffaflık dönemi
Konu yalnızca şirketlerin kendi iç denetimleriyle sınırlı değil. Avrupa Birliği Yapay Zekâ Yasası kapsamında belirli yapay zekâ sistemlerine yönelik şeffaflık hükümleri 2 Ağustos 2026 itibarıyla uygulanmaya başladı.
Düzenlemeler kapsamında belirli durumlarda kullanıcıların bir insan yerine yapay zekâ sistemiyle etkileşim kurdukları konusunda bilgilendirilmesi gerekiyor. Yapay zekâ tarafından üretilen veya manipüle edilen belirli içeriklerde de etiketleme ve makine tarafından okunabilir işaretleme yükümlülükleri bulunuyor.
Yönetim kurullarının gündemine taşınıyor
Yeni dönemde şirketler açısından kritik konu yalnızca yapay zekâyı kullanmak değil, sistemlere hangi karar yetkisinin verileceğini ve insan denetiminin nerede devreye gireceğini belirlemek olacak.
İşe alımda adayları değerlendiren, müşteriye finansal bilgi veren veya şirket adına işlem gerçekleştiren yapay zekâ sistemlerinde hata meydana gelmesi halinde “kararı algoritma verdi” yaklaşımının kurumsal hesap verebilirliğin yerini alamayacağı vurgulanıyor.
Bu nedenle şirketlerin kullandıkları yapay zekâ sistemlerinin envanterini çıkarması, yüksek etkili kararlarda insan denetimini tanımlaması, her uygulama için kurumsal bir sorumlu belirlemesi ve yapay zekâ risklerini düzenli olarak yönetim kurulu gündemine taşıması giderek daha önemli hale geliyor.
Yapay zekâ yarışında böylece yeni bir aşamaya geçiliyor: Rekabet avantajını artık yalnızca teknolojiyi hızlı kullananlar değil, ona verilen yetkiyi ve beraberinde gelen sorumluluğu yönetebilen şirketler elde edecek.
Kaynak: Dünya – İzel Batu, “Algoritma karar veriyor, sorumluluk kimde?”, 29 Ağustos 2026. Araştırma verileri: Grant Thornton 2026 AI Impact Survey, IBM, KPMG ve BSI.
