Küresel ısınma ve iklim krizinin neden olduğu şiddetli hava olayları, dünya genelinde artan tehditler arasında yer alıyor. Bilim insanları ve risk analistleri, bu duruma karşı çözüm olarak yapay zekâ teknolojilerini kullanmaya başladı. Geleneksel, maliyetli afet modellerinin yerini, saniyeler içinde binlerce yıllık hava olayını simüle edebilen üretken yapay zekâ alıyor.
Hükümetler, sigorta şirketleri ve enerji firmaları, aşırı hava olaylarının yol açabileceği zararları hesaplamak için uzun yıllardır felaket modelleme sistemleri kullanıyor. Ancak, son teknolojik gelişmeler bu alandaki uygulamaları değiştiriyor. Uzmanlar, yapay zekânın afet tahminlerindeki sınırlamaları ortadan kaldırarak insanlara daha önce görülmemiş bir öngörü yeteneği sunduğunu belirtiyor.
Geleneksel felaket risk hesaplamalarında genellikle fizik tabanlı modeller kullanılıyordu. Bu sistemler, dünyanın sanal hücrelere bölünmesi ve hava ile sıvı akışının matematiksel denklemlerle hesaplanmasını içeriyor. Ancak, coğrafi alan büyüdükçe veya hava olaylarının detayları arttıkça, bu sistemlerin hızı düşüyor ve maliyetleri artıyor. Ayrıca, gözlemlenen hava durumu verilerinin yalnızca son 100 yılı kapsaması, iklim krizinin getirdiği yeni tehlikeleri tahmin etme konusunda geleneksel yöntemleri yetersiz bırakıyor.
Burada devreye “Üretken Yapay Zekâ” giriyor. Swiss Re bünyesindeki Fathom gibi risk modelleme şirketleri, gelişmiş yapay zekâ teknolojisi ile geçmiş hava durumu verilerini kullanarak yeni fırtına senaryoları üretiyor. Eğitimli yapay zekâ, 2030 yılı ve sonrasına yönelik on binlerce yıllık sentetik ama fiziksel olarak makul senaryolar oluşturuyor.
Eski sistemlerde yapılan tahminler, 100 kilometrekarelik geniş haritalar üzerinden yapılıyordu. Ancak yapay zekânın görüntü netleştirme yeteneği sayesinde bu tahminler, 10 kilometrekarelik daha dar alanlara indirgenebiliyor. Bu yüksek çözünürlüklü yapı, şiddetli fırtınaların hangi mahalleleri etkileyebileceğini daha yüksek doğrulukla hesaplamaya olanak tanıyor.
Yapay zekânın bir diğer yeniliği ise farklı felaketlerin birbirleriyle olan etkileşimini aynı anda analiz edebilmesi. Verisk, geliştirdiği yeni Avrupa risk modeliyle, şiddetli yağmur ve kasırga gibi iki farklı olayı aynı ekranda modelleyebiliyor. Araştırmacılar, yapay zekânın rüzgar ve yağmurun mekânsal değişkenliğini yüksek hassasiyetle belirleyebildiğini vurguluyor. Ayrıca, Moody’s gibi uluslararası derecelendirme kuruluşları, orman yangınları ve tayfunların etkilerini hesaplamak için uydu görüntülerini doğrudan yapay zekâ ile analiz ettiriyor.
